Zgjedhjet e mesmandatit në Shtetet e Bashkuara kanë ndryshuar ekuilibrin e pushtetit në Uashington. Partia Demokratike ka fituar kontrollin si të Dhomës së Përfaqësuesve, ashtu edhe të Senatit. Vetëm një ditë pas votimit, në qendër të debatit është vendosur lufta me Iranin, e cila vazhdon që nga fundi i shkurtit.
Nënpresidenti JD Vance deklaroi të mërkurën, në një postim të gjatë në rrjetin X, se republikanët humbën për shkak të luftës. “Arsyeja pse humbëm është lufta”, shkroi Vance, sipas CBS News dhe ABC News. Ai shtoi se shumë votues që në vitin 2024 kishin votuar për Trumpin, këtë herë votuan për demokratët.
Presidenti Donald Trump, i pyetur nga gazetarët në Shtëpinë e Bardhë, tha se vlerësimi i Vance-it është “kryesisht i vërtetë”. Megjithatë, ai e mbrojti sërish vendimin për të sulmuar Iranin. “Nuk mund ta lejosh Iranin të ketë armë bërthamore”, tha Trump. Ai shtoi se, sipas tij, lufta ia vlente dhe se do ta merrte të njëjtin vendim edhe sot.
Fitore e gjerë e demokratëve
Sipas projeksioneve të rrjeteve kryesore amerikane, demokratët siguruan të paktën 51 ulëse në Senat, aq sa u nevojiten për shumicë. Ata u morën republikanëve ulëset në Kansas, Iowa, Teksas, Ohio, Maine, Karolinën e Veriut dhe Karolinën e Jugut.
Në Maine, demokrati Troy Jackson mposhti senatoren republikane Susan Collins dhe i dha fund karrierës së saj afro 30-vjeçare në Senat. Në Teksas, një nga shtetet më konservatore të vendit, fitoi demokrati James Talarico. Garat në Alaska dhe Misisipi ende nuk ishin përmbyllur deri të mërkurën.
Në Dhomën e Përfaqësuesve, sipas NBC News, demokratët do ta nisin vitin me shumicën më të madhe që kanë pasur prej gati dy dekadash. Udhëheqësi i tyre, Hakeem Jeffries, pritet të bëhet afrikano-amerikani i parë në krye të Dhomës. Ai premtoi se prioriteti do të jetë kriza e kostos së jetesës.
Sipas sondazheve në dalje nga qendrat e votimit, të cituara nga CBS News, 89 për qind e votuesve e konsideronin koston e jetesës faktor të rëndësishëm ose vendimtar. Miratimi i presidentit Trump kishte rënë në 38 për qind. Analistët e lidhin rezultatin me pakënaqësinë për luftën, rritjen e çmimeve të karburantit dhe pasigurinë ekonomike.
Kryetari aktual i Dhomës, republikani Mike Johnson, njoftoi se nuk do të kandidojë për udhëheqës të pakicës. Jim Jordan ka shpallur kandidaturën për këtë post. Tregjet reaguan pozitivisht: bursa amerikane u rrit me mbi 1.000 pikë të mërkurën, pasi Trump pranoi se demokratët kishin fituar të dyja dhomat.
Çfarë ndodh me Iranin?
Rezultati i zgjedhjeve vjen në një moment kritik për luftën. Para votimit, mediat amerikane raportuan se Komanda Qendrore e SHBA-së kishte përgatitur plane për sulme të reja që mund të niseshin pas zgjedhjeve. Megjithatë, në një intervistë për Financial Times, Trump tha se nuk ka plane të menjëhershme për sulme. “Jemi të gatshëm nëse duhet të veprojmë, por mund të mos ketë arsye për këtë”, u shpreh ai.
Ndërmjetësimi vazhdon në Doha. Sipas agjencisë Reuters, ndërmjetësit katarë prisnin përgjigje nga Uashingtoni dhe Teherani brenda 36 orëve për një propozim të ri. Mohsen Rezaei, sekretar i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit, e quajti përgjigjen amerikane “jo bindëse”. Sipas tij, Ngushtica e Hormuzit do të rihapet vetëm nëse plotësohen kushtet e Teheranit. Ndër to janë përfundimi i bllokadës detare amerikane, heqja e sanksioneve mbi naftën dhe lirimi i fondeve të ngrira iraniane.
Situata në terren mbetet e tensionuar. Garda Revolucionare e Iranit pretendoi të mërkurën se katër cisterna nafte u shkatërruan pasi goditën mina detare dhe se dy anije të tjera u sekuestruan. Kryetari i parlamentit iranian, Mohammad Bagher Ghalibaf, tha se amerikanët i thanë “jo luftës” me votën e tyre. Ai paralajmëroi për “makth” nëse sulmet ndaj Iranit rifillojnë.
Analistët paralajmërojnë se javët deri në betimin e Kongresit të ri, në janar, mbartin rrezik të lartë përshkallëzimi. Pas kësaj, Trump do të qeverisë dy vitet e fundit të mandatit me një Kongres të kontrolluar nga demokratët. Ky Kongres mund ta kufizojë ndjeshëm axhendën e tij, përfshirë politikën ndaj Iranit.
Kongresi dhe shqiptarët
Për Kosovën dhe Shqipërinë, Kongresi amerikan mbetet një adresë e rëndësishme. Mbështetja për çështjen shqiptare në Kapitol ka qenë tradicionalisht dypartiake, me miq të shquar si në radhët e demokratëve, ashtu edhe të republikanëve.
Burimi:botasot.info
