Presidenti i Izraelit, Isaac Herzog, ka vendosur t’ia besojë liderit të opozitës, Gadi Eisenkot, mandatin për formimin e qeverisë së re. Zgjedhjet parlamentare të javës së kaluar nuk i dhanë shumicë asnjërit prej dy blloqeve kryesore.
Vendimi erdhi pas konsultimeve që Herzog zhvilloi gjatë javës me delegacionet e të gjitha partive të Knessetit të ri. Sipas zyrës së presidentit, Eisenkot mori 67 rekomandime për postin e kryeministrit. Kryeministri në detyrë, Benjamin Netanyahu, mori 46. Zyra njoftoi se për vendimin janë informuar të dy liderët.
Eisenkot, ish-shef i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë izraelite, ka tani 28 ditë kohë për të ndërtuar një koalicion. Ky afat mund të zgjatet edhe për 14 ditë. Menjëherë pas njoftimit, ai shkroi në rrjetin X se ka ardhur koha për një “qeveri emergjente kombëtare”. Ai premtoi se do të bëjë gjithçka për të qenë në lartësinë e kësaj detyre.
Asnjë bllok pa shumicë
Në Knessetin me 120 ulëse, partia e djathtë Likud e Netanyahut fitoi 53 mandate së bashku me aleatët e saj ultranacionalistë dhe ultraortodoksë. Partia centriste Yashar e Eisenkotit dhe tri parti të tjera hebraike të opozitës në bllokun e tij fituan 48.
Befasia më e madhe e këtyre zgjedhjeve janë dy aleancat e udhëhequra nga arabët, Lista e Bashkuar Arabe dhe Lista e Përbashkët. Ato fituan së bashku 19 ulëse, numër që nuk është arritur kurrë më parë. Ky rezultat erdhi falë një rritjeje të fortë të pjesëmarrjes së votuesve arabë. Kjo i kthen ato në faktorë potencialisht vendimtarë për formimin e qeverisë. Megjithatë, para votimit të gjitha partitë hebraike, përveç njërës, kishin premtuar se nuk do të bashkëpunojnë me to për qeverinë.
Në Izrael asnjë parti nuk ka fituar ndonjëherë shumicë absolute, prandaj të gjitha qeveritë kanë qenë koalicione. Presidenti ka liri të gjerë të zgjedhë kandidatin që, sipas tij, ka shanset më të mëdha për të ndërtuar shumicë. Ai nuk është i detyruar t’ia japë mandatin liderit të partisë me më shumë ulëse.
Tri skenarë për qeverinë e ardhshme
Rezultati i zgjedhjeve lë të hapura tri rrugë kryesore. E para është një qeveri uniteti kombëtar me Netanyahun dhe Eisenkotin së bashku. E dyta është një koalicion i djathtë i Netanyahut me deputetë që do të largoheshin nga blloku i Eisenkotit. E treta është një qeveri e udhëhequr nga Eisenkot me mbështetjen e partive arabe.
Eisenkot dhe të gjithë anëtarët e bllokut të tij, përveç njërit, kanë refuzuar deri tani të hyjnë në qeveri me partitë arabe. Megjithatë, në Izrael spekulohet se një marrëveshje e tillë nuk është e përjashtuar. Eisenkot mund të provojë edhe një marrëveshje me partitë ultraortodokse, por edhe kjo rrugë konsiderohet e vështirë.
Për një qeveri uniteti ka precedent. Në vitin 2020, pas tri zgjedhjeve radhazi pa fitues të qartë, Netanyahu dhe rivali i tij centrist Benny Gantz ranë dakord për ndarjen e pushtetit. Sipas asaj marrëveshjeje, posti i kryeministrit do të rrotullohej mes tyre.
Gjatë konsultimeve, Herzog u bëri thirrje partive të kuptojnë se në rrethanat aktuale jo çdo premtim elektoral mund të mbahet. Sipas tij, kjo është e nevojshme për të shmangur zgjedhje të reja dhe për të ndërtuar një qeveri të qëndrueshme. Izraeli e njeh mirë rrezikun e bllokadës politike. Në periudhën 2019–2022, një nga më të përçarat në historinë e tij politike, vendi shkoi pesë herë në zgjedhje, sepse Netanyahu dhe rivalët e tij nuk arrinin të bashkëpunonin.
Burimi:botasot.info
