Shën Naumi, pse dhe si i’u dha Jugosllavisë?

Shkruan: Mehdi Frashëri

“Dimrin e vitit 1924/1925 pjesërisht e shkuam në Florencë dhe pjesërisht në Paris, sepse Jugosllavia, me gjithë vendimin e gjykatores së Hagës, Shën-Naumin nuk donte t’ia dorëzonte Shqipërisë dhe Komisioni i Kufijve këshillonte që të bëhej një marrëveshje me Jugosllavinë për të shkëmbyer manastirin e Shën-Naumit me një vend tjetër, sepse Shën-Naumi është një shenjt sllav dhe popullsia sllave i jepte një rëndësi morale këtij manastiri. Rreth kësaj çështjeje, midis meje dhe qeverisë zogiste në Tiranë rrodhi një korrespondencë rreth vendeve që do të shkëmbeheshin si kompensim i manastirit të Shën-Naumit.

Qeveria e Tiranës, si kompensim kishte kërkuar disa katunde që ndodhen në fushën e Dibrës afër qytetit që mban këtë emër. Ndërmjetësi i marrëveshjes ishte Komisioni i Kufijve. Jugosllavia këtë propozim nuk e pranoi, sepse qyteti i Dibrës, që i mbetej Jugosllavisë, do të vetmohej krejt prej katundeve më të afërta të tij.

Mbas shumë bisedave midis Komisionit dhe dy delegatëve të interesuar, qeveria jugosllave më në fund si kompensim shkëmbimi pranonte që t’i cedonte Shqipërisë katundin Peshkopi nga ana e Pogradecit në rrëzën e Malit të Thatë dhe tokat e tri katundeve që si të tilla i mbeteshin Shqipërisë, por që tokat e tyre mbeteshin në Jugosllavi. Me cedimin e këtyre tokave Shqipërisë, kufiri jugosllav largohej nga rruga Korçë-Pogradec 13 km. Me një fjalë, Shqipëria cedonte një kishë dhe ballë saj merrte një katund dhe tokat e katundeve: Tushemisht, Podgoriçan dhe Halamja; përveç këtyre, kufiri jugosllav largohej nga rruga Korçë-Pogradec 13 km. Se, po të mos ishte bërë kjo marrëveshje, rruga Korçë-Pogradec ndodhej një nishan pushke me kufirin jugosllav.

Kur isha në Paris për të biseduar këtë çështje, vajta dhe u poqa me ministrin fuqiplotë të Jugosllavisë në Paris, zotin Spallaikoviç, të cilin e kisha njohur në Lozanë me rastin e konferencës për të vënë paqe midis Greqisë dhe Turqisë, ashtu edhe me aleatët e tjerë.

Rasti i pjekjes ishte një drekë që na dha Venizelosi mua dhe Spallaikoviçit. Spallaikoviçi në pjekjen në legatën jugosllave të Parisit më tha se Ahmet bej Zogu duhet ta ketë mirë me Jugosllavinë dhe të ketë marrëdhënie drejtpërsëdrejti me mbretin e Jugosllavisë Aleksandër, sepse çdo gjë që po shkon nga Ministria e Jashtme, nuk mbetet e fshehtë.

Pasi mora propozimet e fundit të delegasisë jugosllave dhe mendimin e Komisionit të Kufijve për pjesët e shkëmbimit, në muajin maj 1925 u ktheva në Tiranë për t’ia paraqitur çështjen qeverisë. Aso kohe ministër i Jashtëm ishte Myfit bej Libohova. Ahmet bej Zogu atëherë rrinte në Durrës në shtëpinë e mitropolisë ortodokse dhe pranë tij kishte kolonel Gjilardin dhe Stavre Stavrin. Kur u poqa me të, i shpjegova çështjen dhe më tha që të takohesha me ministra të tjerë të qeverisë dhe, mbasi t’u merrja pëlqimin, çështja do të shkonte nga parlamenti.

Myfit bej Libohova, meqenëse nuk i njihte as vendet, as çështjen e dinte, m’u lut që të veja bashkë me të në parlament për të dhënë shpjegimet e duhura.

Bashkë me çështjen e Shën-Naumit ishte edhe pranimi i kufijve të Vermoshit. Refugjatët kundërshtarë këto dy çështje donin t’i shfrytëzonin për qëllimet e tyre kundërshtare dhe këtë gjë e tregonin si tradhti, por në realitet tundej mali për një mi. Rrethi i Shën-Naumit që cedonte Shqipëria, ishte një copë tokë me diametër 1/2 km. Pozitën e Shën-Naumit donin ta tregonin si pikë strategjike, kurse në realitet kjo pikë, me shkëmbimet e përmendura, përmirësohej në favorin e Shqipërisë. Gjithë zhurma bëhej prej disa ortodoksëve të Korçës, që i jepnin Shën-Naumit rëndësi fetare.

Me këtë marrëveshje, çështja e kufijve shqiptarë, që kishte mbetur e varur që nga viti 1913, për 13 vjet rresht, merrte formën definitive dhe ky caktim në politikën ndërkombëtare merrte një zgjidhje të favorshme dhe qetësiprurëse për Shqipërinë, sepse moscaktimi i kufijve definitivisht linte portë të çelur për elementët e brendshëm që mendonin keq për avenirin e Shqipërisë.

Pasi parlamenti pranoi projektin e marrëveshjes, çështja nga ana e Ministrisë së Jashtme iu përcoll legatës shqiptare në Paris për t’u rreshtuar në protokollin definitiv të kufijve shqiptaro-jugosllavë, që do të redaktohej në Paris në seksionin e shtatmadhorisë të Konferencës së Paqes. Për këtë arsye protokolli në fjalë u firmos prej Iliaz bej Vrionit, por me këtë rast komisioni që firmosi protokollin, ngarkoi Iljaz bej Vrionin që të më shprehte falënderimet e Komisionit për bashkëpunimin që kisha vazhduar që nga viti 1923.”

Mehdi Frashëri, “Kujtime 1913-1933”, Tiranë, fq. 202-205.

Oficeri dhe ushtarë të ushtrisë libaneze vriten në sulmin izraelit mes tensioneve gjatë armëpushimit

Disa ushtarë libanezë, përfshirë një oficer, u vranë në një sulm ajror izraelit që goditi një automjet ushtarak në jug të Libanit, njoftoi të shtunën ushtria libaneze, transmeton Anadolu.

Sulmi ndodhi në rrugën Khardali–Nabatieh, tha ushtria përmes platformës amerikane X, pa specifikuar numrin e saktë të ushtarëve të vrarë.

“Një oficer i Ushtrisë Libaneze me gradën gjeneral brigade dhe shoferi i tij u vranë në një sulm ajror që goditi automjetin e tyre në rrugën Khardali–Jarmaq (komunë në Nabatieh)”, raportoi gjithashtu Agjencia Kombëtare e Lajmeve e Libanit.

Ushtria izraelite vazhdon sulmet në Liban pavarësisht armëpushimit të brishtë në fuqi dhe përpjekjeve të vazhdueshme diplomatike për ta ruajtur atë dhe për të parandaluar prishjen e tij.

Sipas zyrtarëve libanezë, më shumë se 3.550 persona janë vrarë dhe mbi 10.800 janë plagosur nga sulmet izraelite në Liban që nga 2 marsi.

“Fshati i krokodilëve” në Burkina Faso tërheq vizitorë

Bazoule, “fshati i krokodilëve” në Burkina Faso, tërheq vëmendjen e vizitorëve.

Krokodilët, të cilët konsiderohen të shenjtë për shkak të një legjende që daton 500 vjet më parë, mbrohen nga banorët vendas në fshatin, i cili është 30 kilometra larg kryeqytetit Vagadugu.

Turistët që vijnë në rajon mund t’i shohin nga afër krokodilët nën mbikëqyrjen e kujdestarëve, të bëjnë foto dhe t’i ushqejnë me pagesë.

Liqeni i Krokodilit dhe rrethinat e tij janë një atraksion turistik dhe një burim të ardhurash për banorët e fshatit.

Disa nga vizitorët e fshatit prekin krokodilët dhe bëjnë foto.

Ferdinand Kobore, një nga banorët e fshatit, tha për Anadolu se në liqen kishte krokodilë shumë të mëdhenj.

Duke theksuar se është e ndaluar të dëmtohen krokodilët, Kabore tha: “Në të kaluarën, për shkak se këtu nuk kishte ujë, gratë ecnin 30 kilometra dhe merrnin ujë prej andej. Një ditë, ndërsa gratë do të merrnin ujë, e panë me një krokodil dhe e ndoqën atë dhe mbërritën tek uji. Për këtë arsye, vrasja e krokodilëve ishte e ndaluar”, tha ai.

Zgjedhjet e së dielës, sot votohet në hapësirat diplomatike të Kosovës në 18 shtete

Sot do të zhvillohet votimi në përfaqësitë diplomatike të Kosovës, për zgjedhjet e së dielës.

Sipas një njoftimi të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, të gjitha qendrat e votimit hapen në orën 07:00 dhe do të mbyllen në orën 19:00, sipas kohës lokale të çdo shteti.

“27,724 votuesit e regjistruar në 30 përfaqësi diplomatike do të mund të votojnë më 6 qershor 2026, pasi në listën votuese, e cila do të përdoret në këto përfaqësi diplomatike, janë vetëm emrat e shtetasve që kanë përzgjedhur këtë mënyrë votimi kur janë regjistruar si votues jashtë Kosovës gjatë periudhës së regjistrimit (6 maj – 17 maj 2026)”, thuhet në njoftim.

Procesi i votimit do të zhvillohet në 47 vendvotime që u përkasin 17 ambasadave dhe 13 konsullatave të Republikës së Kosovës, të cilat janë të vendosura në 18 shtete të ndryshme.