EDITORIAL I KOHA NEWS | ANALIZË E THELLUAR
Nga Redaksia e Koha News
Zgjedhjet në Bërvenicë mbaruan. Arkin Jahiji fitoi me 263 vota më shumë se VMRO-DPMNE-ja. Në pamje të parë, një fitore lokale. Në thelb, një laborator politik për gjithë Maqedoninë e Veriut.
Sepse Bërvenica tregoi atë që ne si redaksi e kemi thënë prej vitesh, por askush nuk dëgjonte: kur shqiptarët ndahen në tre lista, humbasin edhe aty ku janë shumicë relative. Kur bashkohen në një listë, fitojnë edhe aty ku shteti investon gjithçka për t’i mundur.
Gabimi ynë i parë, edhe si media, ishte se e kufizuam debatin vetëm te komunat në prag të 20 përqindëshit. Jo. Bërvenica nuk është përjashtim. Është rregulli që duhet të zbatohet në 15 komuna.
Dhe këtu duhet të jemi të qartë dhe të korrigjojmë veten:
Tearca, Zhelina, Vrapçishti dhe Bogovina NUK janë komuna në rrezik. Ato janë fitore e pastër etnike shqiptare, mbi 70-80 përqind. Atje shqiptarët janë shumicë absolute dhe stabile. Atje le të ketë garë mes partive shqiptare, kush ka program më të mirë për rrugë dhe shkolla. Ato janë të fituara.
Beteja e vërtetë është në dy fronte të tjera, që i kemi lënë pas dore.
FRONTI I PARË: KOMUNAT KU HUMBET GJUHA – PRAGU I 20 PËRQIND
Këtu hyjnë: Bërvenicë, Butel, Gazi Baba, Studeniçan, Zelenikovë, Sopishtë, Petrovc, Ilinden, Jegunovcë, Dollnen dhe Çashkë.
Në këto komuna, regjistrimi i vitit 2021 na tregoi se jemi mes 18 dhe 28 përqind. Në Butel jemi rreth 25 përqind. Në Studeniçan rreth 22 përqind. Në Zelenikovë rreth 19 përqind. Në këto komuna, ligji për gjuhët thotë: nëse je mbi 20 përqind, shqipja është zyrtare në komunë. Nëse bie nën 20 përqind, ajo e drejtë zhduket.
Çfarë ndodhi në Bërvenicë? AKI dhe VLEN, dy blloqe që deri dje akuzonin njëri-tjetrin për kalë troje, u ulën dhe thanë: e ndajmë listën përgjysmë. Rezultati: 4200 vota shqiptare në një vend, kundrejt 3900 votave të VMRO-së. Sikur të ishin ndarë 2500 me 1700, VMRO do të merrte kryetarin me 3900 vota. Matematika është brutale.
Tani e njëjta matematikë na pret në Butel. Në Butel, Ziadin Sela tha radhën e ka Buteli. Ka të drejtë. Por në Butel, VMRO-DPMNE luan me të njëjtën taktikë: do të fusë një kandidat shqiptar të tretë, një listë të ashtuquajtur qytetare, për të ndarë 25 përqind e votave shqiptare në 13 përqind plus 12 përqind. Dhe me 35 përqind vota maqedonase, fiton. A do ta lejojmë?
FRONTI I DYTË: KOMUNAT KU JEMI PAK, POR DUHET TË EKZISTOJMË – FRONTI I HARRUAR
Ky është fronti që askush nuk e flet, por është më i rëndësishmi afatgjatë. Dhe këtu hyjnë pikërisht Ohri, Manastiri, Prilepi, Velesi.
Në Ohër jemi 6-7 përqind sipas regjistrimit. Në Manastir rreth 4-5 përqind. Në Prilep rreth 3-4 përqind. Në Veles rreth 2-3 përqind. Në Kavadar dhe Krushevë rreth 2 përqind.
Për shumë politikanë në Tetovë, këto shifra janë të parëndësishme. Për ne si redaksi, janë thelbësore.
Pse? Sepse në Maqedoninë e Veriut, një këshilltar komunal në Ohër apo Manastir nuk është thjesht një votë në këshill. Është e vetmja zyrë ku një qytetar shqiptar mund të marrë një dokument në gjuhën shqipe. Është i vetmi zë që kërkon që në çerdhen e Ohrit të ketë një edukatore shqipfolëse për 15 fëmijë shqiptarë. Është i vetmi që pengon që toka e shqiptarëve në Manastir të tjetërsohet pa zë.
Si humbim atje? E njëjta sëmundje: përçarja.
Në Ohër, nëse dalim me dy lista, njëra e VLEN-it me 3 përqind dhe tjetra e AKI-t me 3 përqind, asnjëra nuk kalon pragun prej 5-6 përqind për një këshilltar. Marrim zero. Nëse dalim me një listë të përbashkët shqiptare me 6 përqind, marrim një këshilltar. Një këshilltar në Ohër, i vetëm, ka bërë më shumë për komunitetin në 4 vjet se 10 këshilltarë në një komunë ku jemi shumicë dhe rrijmë në opozitë me njëri-tjetrin.
Në Manastir, Prilep dhe Veles, situata është identike. Të ndarë, jemi statistika. Të bashkuar, jemi faktor.
PSE DUHET NJË PAKT I MADH, JO PAZARE TË VOGLA?
Deri tani, bashkimi ka ndodhur vetëm 10 ditë para zgjedhjeve, me pazar për emra. Ky është gabim.
Ne propozojmë një Pakt Kombëtar Lokal me 3 pika, të nënshkruar 6 muaj para zgjedhjeve:
E para, hartimi i hartës: Të ndahen komunat në dy kategori. Kategoria A, fitore e pastër, Tetovë, Gostivar, Tearcë, Zhelinë, Vrapçisht, Bogovinë, Çair, Saraj, Strugë, Dibër, aty garë e lirë. Kategoria B, komuna ekzistenciale, 15 komunat e lartpërmendura, nga Bërvenica deri te Velesi, aty një listë e vetme.
E dyta, parimi i rotacionit: Në komunat ekzistenciale, bartësi i listës caktohet sipas rezultatit të kaluar, por lista është e hapur, 50 përqind një bllok, 50 përqind blloku tjetër, plus shoqëri civile.
E treta, programi minimal prej 3 pikash: Gjuha shqipe zyrtare aty ku jemi në prag, një çerdhe ose paralele shqipe aty ku jemi pak si Ohër dhe Manastir, dhe transparencë për buxhetin komunal.
Bërvenica me 263 vota na mësoi se 263 vota nuk janë numër. Janë kufiri mes ekzistencës dhe zhdukjes. Në Butel, Ohër, Manastir, Prilep dhe Veles, ai kufi është edhe më i hollë, 50 vota.
Nëse partitë shqiptare e kuptojnë këtë tani, fitorja e Bërvenicës nuk do të mbetet një rast i izoluar. Do të bëhet fillimi i një harte të re politike, ku shqiptari përfaqësohet edhe aty ku është 3 përqind, jo vetëm aty ku është 80 përqind.
Nëse nuk e kuptojnë, atëherë do të vazhdojmë të festojmë fitore të pastra në Tearcë e Zhelinë, ndërsa do të humbasim dalëngadalë Butelin, Studeniçanin, Ohrin dhe Manastirin. Dhe atëherë, fitorja e pastër do të jetë e kotë, sepse rrethina do të jetë e humbur.
