Ndër shembujt e prezantuar ishte kompania zvicerane “Fisolan AG”, e cila prodhon materiale natyrore izoluese nga leshi i deleve. Produktet e saj përdoren për izolimin e kulmeve, mureve, tavaneve dhe pjesëve të tjera të ndërtesave.
Në vend të materialeve sintetike ose leshit mineral, kjo kompani shfrytëzon leshin e deleve si lëndë të parë të rinovueshme. Ky material ka veti të mira termoizoluese, aftësi për të rregulluar lagështinë dhe jetëgjatësi të konsiderueshme, nëse përpunohet dhe vendoset në mënyrën e duhur.
Leshi që ruan nxehtësinë dhe rregullon lagështinë
Në panair u prezantuan produkte të ndryshme të kompanisë “Fisolan”, përfshirë pllaka izoluese, role leshi, lesh të lirshëm për mbushjen e hapësirave të zbrazëta, si dhe materiale të specializuara për izolimin termik dhe akustik.
Një nga veçoritë interesante të leshit të deleve është aftësia për të thithur dhe liruar lagështinë nga ajri, duke ndihmuar në rregullimin e nivelit të lagështisë në ambientet e brendshme. Fijet mund të thithin një sasi të caktuar të avullit të ujit, duke ruajtur njëkohësisht vetitë e tyre izoluese.
Sipas të dhënave teknike të prodhuesit, koeficienti i përçueshmërisë termike për njërin prej produkteve izoluese të prezantuara është rreth 0,035 W/mK, vlerë që e rendit atë ndër materialet me karakteristika të mira termoizoluese.
Leshi i deleve ka gjithashtu elasticitet natyror, duke u përshtatur me forma dhe hapësira të ndryshme të ndërtesave që kanë nevojë për izolim. Megjithatë, përdorimi i tij në ndërtimtari kërkon përpunim të përshtatshëm, duke përfshirë larjen, klasifikimin dhe mbrojtjen nga mola dhe dëmtuesit e tjerë.
Oferta përfshin edhe produkte të posaçme për izolim akustik, si dhe materiale për mbylljen e nyjeve dhe mbushjen e hapësirave më të vogla.
Nga delja deri te produkti i gatshëm
Një tjetër shembull interesant i prezantuar në panair është iniciativa “Laine en Tout Genre”, e cila vepron në rajonin e Gjenevës dhe në pjesën frankofone të Zvicrës.
Qëllimi i saj është të lidhë të gjithë pjesëmarrësit në zinxhirin e prodhimit dhe përpunimit të leshit, nga blegtorët dhe qethësit e deleve, deri te zejtarët, dizajnerët dhe prodhuesit e produkteve të gatshme.
Organizatorët e kësaj nisme theksojnë një problem të njohur edhe për blegtorët tanë: leshi i racave të ndryshme të deleve nuk ka të njëjtat karakteristika. Për këtë arsye, jo çdo lloj leshi është i përshtatshëm për prodhimin e veshjeve të holla ose të fijeve për thurje. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se leshi nuk ka vlerë dhe nuk mund të shfrytëzohet.
Fijet më të trasha mund të përdoren për prodhimin e qilimave, materialeve të feltit, izolimit të ndërtesave dhe produkteve të tjera, ndërsa leshi më i hollë dhe me cilësi më të lartë mund të shfrytëzohet në industrinë tekstile.
Prandaj, një nga objektivat kryesore të kësaj nisme është klasifikimi i leshit sipas karakteristikave të tij dhe përcaktimi i përdorimit më të përshtatshëm për secilën kategori.
Vëmendje e veçantë i kushtohet shkëmbimit të njohurive, pajisjeve dhe përvojave ndërmjet prodhuesve, si dhe zhvillimit të shërbimeve për klasifikimin dhe larjen e leshit.
Mesazhi i kësaj iniciative, i paraqitur në materialet e ekspozitës, është i qartë: “Çdo fije ka vlerën e vet të përdorimit, nëse identifikohet dhe shfrytëzohet siç duhet”.
Sa vlen një kilogram lesh kur shndërrohet në produkt të gatshëm?
Leshi i papërpunuar ka vlerë të kufizuar në treg, veçanërisht kur nuk është klasifikuar dhe pastruar. Por, pasi të përpunohet në material izolues për ndërtesa, felt ose produkte të tjera të specializuara, vlera e tij mund të rritet ndjeshëm.
Natyrisht, kjo nuk do të thotë se prodhimi i këtij lloji është i thjeshtë apo i lirë. Nevojiten investime në pajisje, procese teknologjike, kontroll të cilësisë dhe gjetjen e tregjeve për produktet e gatshme.
Megjithatë, shembulli zviceran tregon se mund të krijohet një zinxhir i plotë prodhimi nga një lëndë e parë që në një pjesë të sektorit blegtoral pothuajse e ka humbur rëndësinë ekonomike.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme për zonat rurale, ku blegtoria mbetet një nga aktivitetet e pakta ekonomike. Përpunimi i leshit mund të krijojë mundësi shtesë për të ardhura për blegtorët, vende të reja pune dhe zhvillim të veprimtarive të vogla prodhuese.
Për Maqedoninë e Veriut, ky model paraqet një mundësi për të shqyrtuar mënyra të reja të shfrytëzimit të leshit të deleve, përmes organizimit të grumbullimit, klasifikimit dhe përpunimit të tij, në vend që të mbetet një produkt pa treg të qëndrueshëm.
