Maqedonia, në 35 vjetorin e pavarësisë, po përballet me një krizë sistemike, në të cilën qendrat partiake e kanë kapur plotësisht parlamentin, ndërsa qytetarët kanë humbur sovranitetin e tyre kushtetues. Këto janë mesazhet kryesore të dërguara nga deputetja e përbërjes së parë parlamentare, Gjulistana Markovska, dhe ministri i parë i Drejtësisë në Maqedoninë e pavarur, Tushë Goshev.
Dy bashkëkohës të lindjes së shtetësisë së vendit bënë një paralele mes entuziazmit të parlamentit të parë pluralist dhe praktikës së sotme, ku deputetët janë shndërruar në një mekanizëm votimi, raportoi 4news.mk.
“Përbërja e parë e vitit 1991 ishte një përbërje entuziastësh, një parlament joprofesional i zgjedhur përmes sistemit të pastër mazhoritar. Çdo deputet atëherë ndiente përgjegjësi vetëm ndaj qytetarëve që e kishin votuar në njësinë e tij zgjedhore. Sot, me sistemin proporcional, partokracia ka pushtuar plotësisht Maqedoninë. Po marrim lista gjithnjë e më të dobëta të kandidatëve për deputetë. Deputetët janë bërë vetëm ‘butona’ për t’u shtypur, kuqe ose gjelbër, varësisht nga ajo që urdhëron lideri. Nëse dikush mendon me kokën e vet, menjëherë etiketohet”, paralajmëroi Markovska.
Ministri i parë i Drejtësisë, Tushë Goshev, i cili mori pjesë në përgatitjen e Kushtetutës së parë maqedonase dhe në miratimin e më shumë se 1.100 ligjeve sistemore, vlerësoi se sot në vend ekziston një pezullim faktik i rendit kushtetues.
“Sovraniteti buron nga qytetarët dhe i përket popullit, por sot ky sovranitet është vjedhur përmes modelit proporcional zgjedhor. Populli nuk voton për njerëz me emër dhe mbiemër, por voton për parti. Neni 62 i Kushtetutës thotë se deputeti vendos sipas ndërgjegjes së tij dhe në mënyrë të lirë, ndërsa në realitet deputetët vendosin ashtu siç urdhëron shefi i partisë. Edhe më tragjike është se, meqë lideri i partisë bëhet kryeministër, në vend që parlamenti të ushtrojë kontroll politik mbi pushtetin ekzekutiv, kryeministri kontrollon parlamentin! Është rrënuar tërësisht parimi i ndarjes së pushteteve dhe kontrollit të ndërsjellë”, deklaroi Goshev.
Goshev shprehu kritika të ashpra edhe ndaj sistemit gjyqësor, duke theksuar se korrupsioni nuk ka lindur rastësisht, por është krijuar nga vetë sistemi i deformuar. Si shembull drastik ai përmendi ndryshimet e kontestuara në Kodin Penal, konkretisht nenin 353 për keqpërdorimin e pozitës zyrtare.
“Ky është parimi i lex animata, pushteti i ndryshon ligjet për t’i shpëtuar përgjegjësisë së vet. E vendosën dënimin në tre vjet burg, në mënyrë që pas gjashtë vitesh veprat të parashkruhen. Nëse dikush ka qenë në pushtet për katër vjet, me dy vite zvarritje bëhet njeri i lirë. Ligjet tashmë nuk janë rregulla të përgjithshme, por instrument për realizimin e interesave të partisë në pushtet. Përderisa pushteti ekzekutiv nuk i heq duart nga gjykatat dhe përderisa nuk vendosim lista të hapura ose nuk rikthejmë parimin mazhoritar të zgjedhjeve, nuk do të kemi shtet të vërtetë ligjor”, përfundoi ministri i parë i Drejtësisë.
