Siria dhe forca kryesore luftarake kurde arritën një marrëveshje për të sjellë autoritetet civile dhe ushtarake kurde nën kontrollin e qeverisë qendrore të dielën, duke i dhënë fund ditëve të luftimeve në të cilat trupat siriane kapën disa territore, përfshirë fusha nafte të rëndësishme.
I dërguari amerikan Tom Barrack e përshëndeti marrëveshjen si një “pikë kthese vendimtare”, por vuri në dukje se ende mbetej punë sfiduese për të finalizuar detajet e një marrëveshjeje gjithëpërfshirëse integrimi.
Kushtet e marrëveshjes dukeshin si një goditje e madhe për Forcat Demokratike Siriane (SDF) të udhëhequra nga kurdët, të cilat kishin administruar një rajon gjysmë-autonom në verilindje të Sirisë për më shumë se një dekadë.
Kreu i SDF-së, Mazloum Abdi, konfirmoi në një deklaratë të mëvonshme se grupi kishte rënë dakord të tërhiqej nga dy provinca me shumicë arabe, Deir al-Zor, zona kryesore e prodhimit të naftës dhe grurit në vend, dhe Raqqa, ku ndodhen diga hidroelektrike të rëndësishme përgjatë Eufratit.
SDF i kishte rezistuar integrimit në qeverinë e udhëhequr nga islamistët që ka sunduar Sirinë që kur Bashar al-Assad u rrëzua në fund të vitit 2024.
Marrëveshja me 14 pika e publikuar nga presidenca siriane mbante firmat e presidentit sirian Ahmed al-Sharaa dhe të Abdit, të cilët dukeshin se kishin nënshkruar veçmas, raportoi media shtetërore.
Abdi tha se do të takohej me Sharaa në Damask të hënën dhe do të ndante detajet e marrëveshjes me publikun pas kthimit, raportoi media kurde.
Kreu i SDF-së tha se ata mbeteshin të përkushtuar për të mbrojtur “arritjet” e rajonit kurd në verilindje. “Kjo luftë na u imponua. Ne donim ta parandalonim, por fatkeqësisht, sepse u planifikua nga shumë forca, na u imponua,” citohet media kurde.
Marrëveshja e re paraqet kushte të vështira
Qeveria e Sirisë dhe SDF kishin zhvilluar muaj të tërë bisedimesh vitin e kaluar për të sjellë organet ushtarake dhe civile të drejtuara nga kurdët nën institucionet shtetërore siriane deri në fund të vitit 2025.
Por pasi afati kaloi pa shumë përparim, shpërthyen përleshje që u shndërruan në një ofensivë qeveritare ndaj zonave të mbajtura nga kurdët. Marrëveshja e së dielës kërkon që përleshjet të përfundonin, megjithëse raporte për luftime sporadike vazhdonin në disa zona.
Marrëveshja përcakton që të gjitha forcat e SDF-së do të bashkohen me ministritë qendrore të mbrojtjes dhe të brendshme si “individë” dhe jo si njësi të plota kurdë, një kërkesë që SDF e kishte bërë më parë.
Ajo gjithashtu thotë se të gjitha pikat kufitare, fushat e gazit dhe naftës, burgjet dhe kampet që mbajnë luftëtarë të Shtetit Islamik dhe civilë të lidhur me ta, të kapur pas disfatës së grupit në 2017, do t’i dorëzohen qeverisë, një pikë që SDF e kishte kundërshtuar prej kohësh.
Një zyrtar i qeverisë siriane tha se siguria në ato vende mbetej “mjaft e mirë” të dielën në mbrëmje dhe se Damasku ishte i interesuar për një tranzicion kontrolli “që të mos ndikojë në misionin për të mposhtur Shtetin Islamik dhe të mos i japë mundësi elementëve apo celulave të tij” të destabilizojnë sigurinë në zonë.
Qeveria do të marrë zyrtarisht kontrollin e Deir al-Zor dhe Raqqa. Media shtetërore siriane publikoi foto të banorëve në Raqqa duke festuar dorëzimin e pritur.
Zyrtari sirian tha se dorëzimi duhej të ndodhte brenda 24 deri në 48 orëve dhe ishte “treguesi më i rëndësishëm i seriozitetit pas zbatimit të këtij plani”.
Marrëveshja duket se ofron disa lëshime. Ajo thotë se SDF mund të propozojë figura ushtarake dhe civile për të marrë role kyçe në qeverinë qendrore dhe se provinca Hasakeh, e cila ka një popullsi të konsiderueshme kurde dhe është bastioni kryesor i SDF-së, do të ketë një guvernator të emëruar me konsensus.
Ajo gjithashtu angazhon SDF të dëbojë të gjithë figurat jo-siriane të lidhura me Partinë e Punëtorëve të Kurdistanit (PKK), një grup militant kurd që ka luftuar një kryengritje shumëvjeçare në Turqi.
Sharaa kishte akuzuar PKK-në për kapjen e vendimmarrjes së SDF-së dhe pengimin e përparimit në integrim, gjë që SDF e mohon.
SHBA-të bllokuara mes dy aleatëve
Ministria e Jashtme e Turqisë tha se shpresonte që “marrëveshja do të kontribuojë në sigurinë dhe paqen e popullit sirian, si dhe të gjithë rajonit, veçanërisht fqinjëve të Sirisë”.
“Me njohjen e realiteteve në terren, shpresojmë që të gjitha grupet dhe individët në vend ta kuptojnë plotësisht se e ardhmja e Sirisë nuk qëndron në terrorizëm dhe ndarje, por në unitet, integrim dhe kohezion”, thuhet më tej në deklaratë, citon Reuters.
Luftimet i kanë vënë SHBA-të në një pozitë të vështirë mes mbështetjes së saj afatgjatë për SDF-në si partner kyç në luftën kundër Shtetit Islamik, dhe mbështetjes së re për Sharaa-në, i cili ka premtuar të bashkojë Sirinë nën një qeveri qendrore që mbron të gjithë sirianët.
Barrack u takua me kreun e SDF-së, Abdi-në në rajonin e Kurdistanit në Irak të shtunën dhe me Sharaa-në në Damask të dielën.
Trupat siriane vazhduan avancimin të dielën edhe pasi ushtria amerikane kishte bërë thirrje publike që të ndalonin. Një komandant i lartë kurd i tha Reuters-it para se marrëveshja të shpallej se SHBA-të duhej të ndërhynte më fuqishëm për t’i dhënë fund luftimeve.
Shqetësimet kurde për qeverinë e Sharaa-së janë thelluar nga shpërthime të dhunës sektare vitin e kaluar, kur gati 1 mijë e 500 alavitë u vranë nga forcat e lidhura me qeverinë në Sirinë perëndimore dhe qindra druzë u vranë në Sirinë jugore, disa në ekzekutime të stilit ushtarak.
